Pssst! LIBRE a Textbooks Ditoy!

Wen–saan a balbalatong–pudno a LIBRE a libro a mabalin nga aramaten a textbook wenno reperensia dagiti agad-adal, mangisursuro, ken dadduma pay para kindergarten, elementaria ken haiskul nga idiaya dagitoy sumaganad:

CK-12 Foundation [http://www.ck12.org/] – Iti agdama, adda 16 a textbook nga idiaya ti CK-12 Foundation iti benneg ti matematika ken siensia para haiskul. Sidadaan nga usaren dagitoy no adda Internet connection.  No saan, mabalin a saggaysaen a kopiaen ti tunggal libro iti USB (Universal Serial Bus) flash drive, compact flash drive, PC hard drive, portable wenno external hard drive, CD/DVD wenno ania man a digital media a mabalin a pangidulinan wenno pangilebbenan tapno aramaten no awan Internet connection.  Ken mabalin met nga iprenta no kayat a papel ti kopia a basaen. 

Pagimbagan dagitoy a liblibro ket no adda man agbaliw a linaon dagitoy, kas pagarigan ti saanen a panangibilang iti Pluto a planeta daytoy, mabaliwanda a dagus, saan a kas iti imprenta a libro a mabaliwan maminsan iti uneg ti lima wenno innem a tawen.

[Babaen dagiti pagannurotan ti bukod tayo a DepEd, maminsan a mabaliwan dagiti imprenta a textbooks iti uneg ti lima a tawen segun ti DepEd Memorandum No. 289, s. 2004.  Maysa pay, mabalin a sukatan ti format wenno ti linaonda segun ti keddeng a bunga ti “Conduct of Content Evaluation Workshops” nga angayen ti Instructional Materials Council Secretariat (IMCS) ti DepEd.]

Kangrunaanna, libre ti panangusar kadagitoy libro ti CK-12 Foundation,  libre ti panangkopia, libre ti panangbalbaliw iti urnos dagiti linaonda, saan a pakasikuran ti panang-update iti linaonda, ken libre ti panangiwaras kadagitoy no la ket suroten dagiti pagannurotan ti Creative Commons “attribution” license wenno CCSA [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/].

Mabalin nga urnosen a para sekundaria (primeranyo agingga iti kuarto-anyo) iti Filipnas dagitoy sumaganad a textbooks ti CK-12 Foundation:

Chemistry

Engineering:  An Introduction for High School

Geometry

NanoSense Student Materials

NanoSense Teacher Materials

People’s Physics Book Version 2

Single Variable Calculus

Trigonometry

21st Century Physics

Earth Science

Algebra I

Life Science

Biology

People’s Physics Book

Basic Physics

An Introduction to Solving Engineering Problems with Matlab

Padaanan dagiti libro a para iti kindergarten, elementaria ken dadduma pay a mainayon iti CK-12 Foundation website.

Connexions [http://cnx.org] – Libre a libro para ubbing, estudiantes ti kolehiyo, ken profesionales babaen dagitoy sumaganad a benneg:  Arts, Business, Humanities, Mathematics and Statistics, Science and Statistics, Social Sciences.

SOFIA [http://www.sofia.usra.edu/] – (Stratospheric Observatory For Infrared Astronomy) – para kadagiti interesado iti siensia:  mangisursuro, agtrabaho iti museo, planetario, agsursurat maipapan iti panagadal iti siensia, astronomia, let-ang kdpy.

Open CourseWare Consortium [http://www.ocwconsoritum.org/] – Pagtitinnulongan ti nasurok dua gasut a pagadalan ken dadduma pay a mainaig a gunglo iti entero a lubong iti panangidiaya iti libre a naipablaak (digital) nga adalen.

Open Educational Resources [http://www.oercommons.org/] – libre nga adalen wenno aramaten a pangisuro iti uneg ti Internet.

Community College Consortium for Open Education Resources (CCCOER) [http://oerconsortium.org] – libre a libro (open textbooks) para kadagiti estudiante ken mangisursuro iti community colleges ken unibersidad.

iTunes U [http://www.apple.com/education/mobile-learning] – benneg ti iTunes Store ti Apple Computer [http://www.apple.com/].  Naurnong ditoy ti nasurok a 200,000 a libre nga educational media para estudiante, mangisursuro ken dagiti agtarigagay nga agsursuro a di tumapog iti uneg ti eskuwela.  Nupay saan a libro dagitoy no di ket audio (mp3) wenno video, mabalin nga usaren iti Internet wenno i-download iti PC, iPod, Ipod Touch, wenno iPhone tapno denggen wenno buyaen iti sango ti PC wenno uray sadino ti ayan.

Ti Salip Da Kalgaw Ken Burarog

Sarita ni Joel B. Manuel, Umuna a Gunggona, Salip iti Sarita a Para Ubbing, naipablaak iti Bannawag, Agosto 24, 2009.

NO APAY a naaddaan iti dua a paniempo ti Kailokuan.

Awan ti makuna a paniempo idi ta inaldaw nga agtudo, inaldaw met nga aginit. Maysa a paraiso ti Amianan. Iturayan ni Apo Lung-aw ken addaan iti dua nga annak, da Apo Kalgaw ken Apo Burarog. Ay-ayatenna unay dagiti annakna, ket isudanto ti sumukat nga agturay inton mauma.

Napanunot ni Apo Lung-aw a tapno saan a tumanor nga awan ti ammoda dagiti annakna, nasken nga isaganana ti akem tunggal maysa. Narigaten a masuruanna dagiti tao ngem saan dagiti annakna. Saan ngamin a nakibibiang dagiti annakna, ket daydiay laeng nagpaspasiar, nagpininnalastog ken nagay-ayam ti ammoda.

Pinaayaban ni Apo Lung-aw dagiti baliodong nga annakna ken ni Pitopit tapno mabadangan daytoy a mangituray iti Bantay Kilang ta adu kanon ti panawen a panangiwanwanna kadagiti tao. Ngem saan nga agkinnaawatan dagiti annak iti pagturayan, no makannigid wenno makannawan. Nasken ngarud suboken ni Apo Lung-aw dagiti dua.

Inturongna dagiti dua iti leleggakan ta sadiay a nakapakleb dagiti tallo a sinublan ni higante nga Aran. Dayta ti bagkaten tunggal maysa nga ipan iti tengnga ti Kailokuan.

Gapu ta di nairuam iti rigat ni Apo Kalgaw, pinatudonna ni Palayupoy a mangbagkat. Ngem saan a makuti ti naud-udi ti sinublan.Nakiinnuman ni Apo Kalgaw ken ni Bagiw a mabaybayadan ket linaklaka laeng daytoy nga impullasit ti sinublan. Dayta ti impakita ni Kalgaw iti amana. Ngem kuna ti ama a nalaing a mangusar iti gayyem toy anakna ket insaldana ti masakbayan. Dayta ti gapuna no apay nga ay-ayamen ti Bagiw ti Kailokuan.

Saan a nagpaudi ni Apo Burarog. Inayabanna ni Karayan a gayyemna, ngem saan a kinabaelan daytoy ti sinublan. Isu nga inayabanna ni Layus a mabaybayadan ket dagus met daytoy nga induron ti sinublan iti amianan ti Bantay Simminublan. Ngem di naayatan ti ama ta insalda ni Burarog ti masakbayan. Dayta ti rason no apay malayus ti Kailokuan.

Indeklara ni Apo Lung-aw a tabla ti laban. Iti sumaruno a rikus, saanda a pabadangan. Agkinnaadu dagiti dua nga annak iti maanges nga angin. Ngem naamiris ni Apo Lung-aw a maustel la ketdi amin a nagbiag no awanen ti angsenda isu a pinasardengna dagiti dua.

Simmaruno ti innaduan iti masusop a danum. Tunggal maysa adda abuyna a mangabak. Naparkagan dagiti waig ken karayan, dagiti laeng dadakkel ti di naabbatan. Kaslan nagpuoran ti Kailokuan. Karandikang amin a karandikang. Nakayaman ni Apo Lung-aw idi sumangpet ni Pitopit a senial ti gibus ti salip.

Rinukod ni Apo Lung-aw ti danum a nainum tunggal maysa. Ngem agpadada a dua, awan surok ken kurangna. Inkeddeng ni Apo Lung-aw a maguddua ti Bantay Kilang. Mapan ken ni Kalgaw ti tangatang, ken ni Burarog met ti daga ken kadandanuman.

Nagdir-i da Apo Burarog ken Apo Kalgaw. Ket nagtulagda pay a rambakan a tinawen ti salisalda. Isu nga adda dua a paniempo ti Kailokoan.

Chinese lanterns aglow in a summer garden

To a GI (genuine Ilocano), the warm, colorlful Chinese lantern-like green and ripe mix of paria hanging from the arbor of green paria vines in the middle of summer and those million tiny yellow flowers individually sitting on tendril-like filaments, each swinging playfully when the flowers are buzzed by  honeybees from dawn to dusk–well, the view is absolutely a mesmerizing feast for the eyes.  You could almost see the ripe fruits glow or hear their laughter when they burst open with their teeth-like red-coated seeds which eventually fall to the earth and sleep there through the sometimes harsh winter and, in late spring as if by clockwork, reawaken and begin the process of rebirth.

Pinacbet, anyone? Or ginisa with mungo beans teased by a sprinkling of shrimps or succulent lechon, bagnet you say?  Chicken tinola with tender paria leaves–ah, that soup is all the therapy you need to feel reborn and energized!